Schermutseling bij Pools grondwettelijk hof na nachtelijke confrontatie Nawrocki

Het Trybunał Konstytucyjny (TK) is het Poolse grondwettelijk hof dat toetst of wetten in overeenstemming zijn met de grondwet. Volgens videobeelden van rechter Berek en politieke reacties ontstond bij de ingang van het gebouw in de nacht van vrijdag op zaterdag een fysieke schermutseling. President Karol Nawrocki baande zich daarbij tussen de aanwezige rechters door een weg naar binnen. TK-rechter Maciej Berek legde het moment vast en zette de beelden op X. Regeringswoordvoerder Jan Grabiec en Tusk-bondgenoot Roman Giertych zeiden dat Nawrocki de rechters daarbij met zijn ellebogen raakte. PiS-politicus Radosław Fogiel gaf juist een andere lezing en stelde dat een vrouw de president aanviel. De twee lezingen van het incident lopen uiteen. Een onafhankelijke instantie heeft ze nog niet tegen elkaar afgewogen.

Omstanders bij het TK melden dat Nawrocki, een door PiS gesteunde president, zijn reis naar Senegal had afgebroken en het gebouw betrad samen met kanselarijhoofd Zbigniew Bogucki. Daarbinnen hield hij de door de huidige Sejm-coalitie van premier Tusk gekozen rechters voor, onder wie Anna Korwin-Piotrowska en Krystian Markiewicz, dat zij volgens hem geen TK-rechters zijn. Korwin-Piotrowska antwoordde dat zij dat wel zijn. Bogucki, zijn kanselarijhoofd, sprak op zijn beurt van een poging tot staatsgreep. Nawrocki en zijn PiS-achterban erkennen deze rechters al langer niet als rechtmatig benoemd. De regeringscoalitie van Tusk verdedigt hun benoeming juist. Beide kanten strijden al langer met elkaar om de controle over het hof.

Dat gebeurde op een avond waarin het TK al in crisis verkeerde. Senior rechter Korwin-Piotrowska kondigde vrijdagavond de schorsing aan van voorzitter Bogdan Święczkowski en vicevoorzitter Bartłomiej Sochański. Zij liet hen niet meer tot het TK-gebouw toe. Święczkowski noemde dit zelf een strafbaar feit en zei dat alleen hij als beheerder over het gebouw kan beslissen. Toen hij alsnog naar binnen wilde, hield de politie hem tegen. Święczkowski en Sochański waren door de vorige, door PiS gedomineerde Sejm aangesteld. De huidige coalitie betwist de rechtmatigheid van meerdere van die benoemingen al langer.

Volgens rechter Korwin-Piotrowska bracht de Służba Ochrony Państwa (SOP), de Poolse staatsveiligheidsdienst die onder meer hoge ambtsdragers en overheidsgebouwen beveiligt, zeven door de Sejm gekozen rechters het TK-terrein binnen. Vicevoorzitter Sochański moest daarbij juist buiten blijven. De woordvoerder van het TK meldde daarnaast dat het eigen bewakingspersoneel van het hof opdracht kreeg hun spullen te pakken en het gebouw te verlaten. Daarmee stonden zaterdagnacht twee groepen rechters tegenover elkaar binnen en buiten hetzelfde gebouw.

Volgens procureur-generaal Żurek is prokurator Andrzej Piaseczny, na de schermutselingen bij de ingang, in het TK-gebouw aanwezig. Żurek, de minister van Justitie van de regering Tusk, zei dat wie de wet overtreedt voor de rechter zal moeten verschijnen. De aanwezigheid van een prokurator in het gebouw is een nieuwe stap in een crisis die al weken aan de gang is.