Tusk adviseert Trump: misbruik het veto niet na verkiezingsnederlaag

Volgens premier Tusk zelf is hij het eens met Trumps eigen opmerking. De Democraten hebben goed werk geleverd bij de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen, zei Tusk op een persconferentie. Tusk gaf de Amerikaanse president daarbij een persoonlijk advies. Zonder zich een rol in de Amerikaanse politiek aan te meten, adviseert hij om het vetorecht niet als regeermethode te misbruiken. Hij verwees naar zijn eigen ervaring in de Poolse politiek. Tusk noemde het positief dat de democratie springlevend is. Tusk leidt in Polen een pro-Europese coalitieregering.

Bij Amerikaanse tussentijdse verkiezingen kiezen Amerikanen halverwege een presidentiële ambtstermijn een nieuw Congres. Dat Congres bestaat uit twee kamers. Het Huis van Afgevaardigden kiest Amerika in zijn geheel opnieuw. Bij de Senaat wordt telkens maar een deel van de zetels vervangen. De uitslag van zo’n tussentijdse verkiezing bepaalt of een zittende president op een meerderheid in het Congres kan blijven rekenen voor zijn wetgevingsagenda in de rest van zijn ambtstermijn. De partij van de zittende president verliest bij zo’n tussentijdse verkiezing van oudsher vaak zetels, omdat kiezers dan een oordeel geven over de eerste helft van zijn termijn.

Bij de tussentijdse verkiezingen van 3 en 4 november behaalden de Democraten naar verwachting van de media de meerderheid in zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat, ten koste van de Republikeinen van Trump.

Trump zelf meldt dat hij reageerde op de eerste, voor de Democraten gunstige tussenstanden. Dat deed hij met een bericht op zijn eigen platform Truth Social. Hij schreef dat hij niet op de kieslijst stond. Maar de Republikeinen zouden met hem erbij met overmacht gewonnen hebben, aldus Trump. Truth Social is het sociale platform dat Trump zelf opzette na zijn eerste ambtstermijn als president. Hij is nu aan zijn tweede, niet-aaneengesloten termijn begonnen.

Volgens Trump zelf erkende hij tegenover journalisten dat de oorlog met Iran heeft bijgedragen aan het verlies van de Republikeinen. Die oorlog deed de olieprijzen stijgen, zei hij. Trump betuigde daarbij geen spijt over de militaire actie zelf.

Marcin Przydacz, hoofd van het bureau internationaal beleid van de Poolse president, schreef zelf op X dat de uitslag hem niet verraste. Hij noemde de uitkomst een memento voor premier Tusk en zijn regering: geen macht duurt eeuwig, en ook in de Poolse Sejm kunnen kiezers binnenkort voor verandering stemmen. Dat bureau adviseert de Poolse president over buitenlands beleid, defensie en veiligheid. De Sejm is het Poolse parlement, vergelijkbaar met de Nederlandse Tweede Kamer.

Europese media, onder meer Franse, Britse en Duitse titels, beschrijven de uitslag als een vernedering voor Trump. Ze spreken van het mogelijke begin van het einde van zijn politieke tijdperk. Commentatoren verwachten een felle confrontatie tussen het Witte Huis en het nieuwe Congres. Ook verwachten ze een strijd binnen de Republikeinse partij over de koers na Trump. Zo’n interne strijd speelt in de Republikeinse partij vaker op na een verkiezingsnederlaag, nog voor er een nieuwe kandidaat voor het presidentschap in beeld is. Het nieuwe Congres treedt in januari aan, wanneer de pas gekozen leden voor het eerst hun zetel innemen.