Sejm stemt voor afschaffen strafbaarheid abortus en herstel foetale uitzondering

De Sejm, het lagerhuis van het Poolse parlement, heeft dinsdag een wet aangenomen die abortus met instemming van de vrouw en hulp daarbij niet langer strafbaar maakt. De wet schrapt de betreffende strafbepaling uit het Wetboek van Strafrecht: 217 afgevaardigden stemden voor, 213 tegen en 3 onthielden zich. Het voorstel kwam van de linkse partij Lewica en van Koalicja Obywatelska, het kiesblok rond premier Donald Tusk. Opvallend stemden vicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz en Sejmvoorzitter Szymon Hołownia tegen, ondanks steun van hun eigen partijen voor het voorstel. De wet gaat nu naar de Senaat, de hogere kamer van het Poolse parlement. De dekriminalisering is al jaren een eis van Lewica en een deel van Koalicja Obywatelska. Binnen de regeringscoalitie van Tusk lag het onderwerp steeds gevoelig, juist vanwege de twijfels van de kleinere coalitiepartner waar Kosiniak-Kamysz en Hołownia vandaan komen.

In een tweede stemming keurde de Sejm een wet goed die abortus opnieuw toestaat bij een grote kans op een ernstige en onomkeerbare afwijking van de foetus. Dat geldt ook bij een levensbedreigende en ongeneeslijke aandoening van de foetus. Daarvoor stemden 233 afgevaardigden, 203 waren tegen en 1 onthield zich. Dit voorstel kwam niet van Lewica of Koalicja Obywatelska, maar van de coalitie Trzecia Droga, bestaande uit de boerenpartij PSL en de centrumpartij Polska 2050. Kosiniak-Kamysz, die voorman is van PSL, en Hołownia, die Polska 2050 leidde voordat hij Sejmvoorzitter werd, stemden deze keer wel voor. Ook deze wet gaat nu naar de Senaat. Trzecia Droga profileert zich binnen de coalitie als de voorzichtigste partner op dit onderwerp. Daarom koos de partij voor de smallere route via de foetale afwijking, niet voor de bredere dekriminalisering.

De wet over foetale afwijkingen herstelt de situatie van vóór een uitspraak van het Trybunał Konstytucyjny, het Grondwettelijk Hof van Polen. Dat hof oordeelde dat een ernstige foetale afwijking niet langer als wettelijke grond voor abortus mocht gelden. Die uitspraak leidde destijds tot grote protesten. De wet die de Sejm dinsdag aannam, draait die uitspraak terug en herstelt de foetale afwijking als abortusgrond. De samenstelling van het Trybunał Konstytucyjny ligt al jaren onder vuur bij de huidige regeringscoalitie. Die betwist de benoeming van een deel van de rechters door de vorige, door PiS gedomineerde meerderheid.

Beide wetten gaan nu voor behandeling naar de Senaat, waar de huidige coalitie ook de meerderheid heeft. De Senaat kan amendementen voorstellen voordat de wetten teruggaan naar de Sejm. Verwerpt de Senaat een van de wetten, dan kan de Sejm dat veto met een gewone meerderheid terugdraaien. Daarna is het aan president Karol Nawrocki om de wetten te ondertekenen of er zijn veto over uit te spreken. Nawrocki werd bij zijn verkiezing gesteund door de conservatieve oppositiepartij PiS. Een presidentieel veto kan de Sejm alleen opzijzetten met een grotere meerderheid dan de coalitie nu heeft.