Europese Commissie wijst op bevoegdheid Sejm in crisis Grondwettelijk Hof

De Europese Commissie liet zaterdagavond voor het eerst weten de crisis bij het Poolse Grondwettelijk Hof, het Trybunał Konstytucyjny, nauwlettend te volgen. Commissiewoordvoerder Louise Bogey zei dat het aan de Poolse autoriteiten is om het Hof te laten functioneren volgens de Poolse grondwet. Ook moet het Hof zich houden aan de rechtspraak van het Europese Hof van Justitie, zei ze. Eurocommissaris voor de rechtsstaat Michael McGrath voegde toe dat volledige eerbiediging van de rechtsstaat is wat Poolse burgers verwachten en verdienen.

Het Trybunał Konstytucyjny toetst Poolse wetten aan de grondwet. Het hof speelt daardoor een centrale rol in vrijwel elk groot politiek conflict in Polen. Het hof ligt al maanden overhoop: de Sejm, het Poolse parlement, en president Karol Nawrocki verschillen van mening over wie nieuwe rechters mag benoemen en beëdigen. Premier Donald Tusk en zijn regering willen dat de door de Sejm gekozen rechters aan de slag kunnen. Nawrocki houdt die benoemingen tegen.

Voor Nederlanders en Belgen die in Polen wonen, werken of er een tweede huis hebben, is de uitkomst van het conflict niet zonder belang. Het Grondwettelijk Hof beoordeelt uiteindelijk ook wetten over belasting, verblijf en eigendom.

In die discussie verwees McGrath naar een advies van de Venetiaanse Commissie, het adviesorgaan van de Raad van Europa voor grondwettelijke vraagstukken. Dat orgaan bracht het advies op 13 oktober 2026 uit. Het advies stelt dat het benoemen van nieuwe rechters bij het Trybunał Konstytucyjny tot de exclusieve bevoegdheid van de Sejm behoort.

Ook het Europees Hof voor Mensenrechten in Straatsburg mengde zich eerder al in de kwestie. Dat hof ziet toe op naleving van het Europees Verdrag voor Mensenrechten. Volgens het Europees Hof voor Mensenrechten zelf kondigde het op 5 mei 2026 voorlopige maatregelen af in de zaak-Dziurda tegen Polen. Die maatregelen droegen de Poolse autoriteiten op de in maart 2026 door de Sejm benoemde rechters tot hun ambt toe te laten.