Korwin-Piotrowska schorst top Trybunał Konstytucyjny, stuurt personeel naar huis

Rechter Anna Korwin-Piotrowska heeft de taken van voorzitter Bogdan Święczkowski en vicevoorzitter Bartłomiej Sochański opgeschort. Zij leiden het Trybunał Konstytucyjny (TK), het Poolse grondwettelijk hof. Korwin-Piotrowska stelde dat zij als rechter met de langste staat van dienst de leiding had overgenomen. Op die grond nam ze het bestuur van het hof over. Święczkowski en Sochański betwisten dat die stap rechtsgeldig is. Zij zien zichzelf nog altijd als de rechtmatige voorzitter en vicevoorzitter.

Als waarnemend voorzitter vaardigde Korwin-Piotrowska zaterdag een zarządzenie (bevel) uit over de organisatie van het werk van het hof. Ze trok eerder aan rechters en personeel verleende machtigingen in. Ook adviseerde ze de rechters hun taken voortaan buiten de zetel van het hof aan de Aleja Szucha uit te voeren. De meeste personeelsleden van het TK schorste ze van hun aanwezigheidsplicht op het gebouw, met behoud van loon. Het indienloket van het hof, waar advocaten en burgers normaal stukken afgeven, ging dicht. Post van en naar het TK loopt voorlopig via de gewone posterijen.

Volgens Korwin-Piotrowska is de maatregel nodig vanwege het verhoogde risico op verstoringen van de openbare orde rond het gebouw van het TK. Dat gebouw staat aan de Aleja Szucha in Warschau. Ze wil met het bevel rechters en personeel beschermen tegen mogelijke bedreigingen voor hun gezondheid of leven, zei ze erbij.

Het bevel komt na een weekend van oplopende spanning rond het hof. Het Trybunał Konstytucyjny toetst of Poolse wetten in overeenstemming zijn met de grondwet. Daarmee is het hof het hoogste rechtscollege op dat gebied. Święczkowski en Sochański zijn aangesteld door de vorige, door PiS gedomineerde Sejm. De huidige regeringscoalitie van premier Donald Tusk betwist de rechtmatigheid van die benoemingen al langer. Die langlopende ruzie over de samenstelling van het TK vormt de achtergrond van de schorsing en van het nieuwe werkbevel. Het hof is voor wie in Polen woont of er zaken doet vooral van belang omdat het beslist over de geldigheid van wetten die hen raken. Deze episode zelf gaat over de leiding van het hof, niet over een concrete wet.

Een zarządzenie is in het Poolse bestuursrecht een intern, administratief bevel. De leiding van een instantie richt het aan haar eigen rechters en personeel. Het regelt de werkwijze, niet de uitkomst van een zaak. Korwin-Piotrowska gebruikte dat instrument om vast te leggen hoe het TK draait zolang de onenigheid over de voorzitterspost voortduurt. Zo’n bevel verandert niets aan lopende zaken bij het hof: die blijven aanhangig. Alleen de manier waarop rechters en personeel hun werk doen, ligt voorlopig anders vast.

De onenigheid speelt al enkele weken. Ze gaat terug op de vraag welke rechters na de laatste wisseling van de Sejm nog tot het TK horen. Beide kanten, de door PiS aangestelde oude garde en de rechters die onder de huidige coalitie bijkwamen, claimen het gezag over het hof. Die strijd wordt nu uitgevochten via een werkbevel over kantoortijden en postverwerking.

Zolang het bevel van kracht blijft, werken de rechters van het TK grotendeels van buiten het gebouw aan de Aleja Szucha. Ook blijft het indienloket van het hof gesloten. Wanneer Święczkowski en Sochański hun taken terugkrijgen, is niet bekend.