Rusland buit crisis rond Pools Grondwettelijk Hof uit om regering Tusk te verzwakken, schrijft NYT

Het Kremlin probeert de crisis rond het Poolse Grondwettelijk Hof te gebruiken om de regering van premier Donald Tusk te verzwakken, schrijft The New York Times. Volgens de Amerikaanse krant raakt Moskou daarmee ook de internationale steun aan Oekraïne. De krant stelt dat Moskou daarbij het idee aanblaast dat er in Polen een staatsgreep gaande is.

Het Grondwettelijk Hof, in Polen het Trybunał Konstytucyjny (TK), toetst wetten aan de grondwet. De samenstelling en het functioneren van het hof liggen al langer onder vuur. Dat speelt in het conflict tussen de pro-Europese regering van Tusk en het kamp van de vorige, nationaalconservatieve regeringspartij PiS. Sinds een omstreden reeks rechtersbenoemingen door die vorige regering bestrijden critici de legitimiteit van een deel van de huidige rechters. De huidige regering ziet het hof op haar beurt als een overblijfsel van die vorige regering. Die aanhoudende binnenlandse onenigheid is volgens The New York Times precies de kwetsbare plek waarop Rusland inspeelt.

Bij het verspreiden van die staatsgreep-boodschap werkt Moskou samen met politici van Europees radicaal-rechts, meldt de krant verder. Genoemd worden de Française Marine Le Pen, de Brit Nigel Farage en de Nederlander Geert Wilders. Wilders is in Nederland de leider van de PVV. Le Pen en Farage zijn de bekendste radicaal-rechtse voormannen van respectievelijk Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Daarnaast zouden Russische bot-netwerken actief zijn op X en Telegram. Die netwerken wakkeren volgens de krant de sociale onrust rond de TK-crisis verder aan. Zo probeert Moskou niet alleen de regering in Warschau te ondermijnen, maar ook de internationale steun aan Oekraïne te raken, waarvoor Polen een belangrijke bondgenoot is.

Leszek Miller en Mateusz Morawiecki, de twee oud-premiers van Polen, botsten afgelopen week over de aard van diezelfde TK-crisis. Dat gebeurde in het televisieprogramma Wieczór Rymanowskiego, een vast politiek praatprogramma op de Poolse commerciële zender Polsat. Miller, van de voormalige sociaaldemocratische regeringspartij SLD, bestreed dat er sprake is van een staatsgreep. Volgens hem gaat het om een poging om met macht een eigen orde op te leggen aan de werking van het Grondwettelijk Hof. Morawiecki, die eerder namens de nationaalconservatieve PiS premier was, noemde de gang van zaken juist een schending van de grondwettelijke orde zoals Polen die nog niet heeft meegemaakt. Hij wees daarbij op de rol van de politie bij de gebeurtenissen rond het hof.

Het tv-debat tussen Miller en Morawiecki ging niet rechtstreeks over de Russische inmenging die The New York Times beschrijft. Het laat wel zien hoe verdeeld Polen zelf is over de vraag wat er bij het Grondwettelijk Hof precies aan de hand is. Zo’n verdeeld binnenlands debat is volgens de krant juist de voedingsbodem waarop de Russische boodschap over een staatsgreep kan landen.

Een officiële reactie van de Poolse regering op de analyse van The New York Times is er vooralsnog niet. Het Kremlin zelf heeft zich tot dusver ook niet uitgelaten over de rol die de krant het toeschrijft bij de staatsgreep-boodschap en de samenwerking met Europees radicaal-rechts. Een reactie van Le Pen, Farage of Wilders zelf op de bevindingen van de krant is er tot nu toe evenmin.