Partijen van Ziobro geschrapt uit Pools partijregister

De rechtbank in Warschau heeft de partijen Solidarna Polska en haar opvolger Suwerenna Polska uit het register van politieke partijen geschrapt. Beide partijen zijn opgericht door voormalig minister van Justitie Zbigniew Ziobro; de schrapping gebeurde op 9 oktober. De beslissing is nog niet definitief, en Ziobro zou geen beroep hebben aangetekend. Een partij die uit het register verdwijnt, bestaat niet langer als rechtspersoon. Ze kan onder die naam niet meer meedoen aan verkiezingen en verliest het recht op staatssubsidie.

Solidarna Polska ontstond na een eerdere afsplitsing van Ziobro bij regeringspartij PiS. Later ging de partij verder onder de naam Suwerenna Polska. Ziobro bouwde haar uit tot het vehikel van de hardste, eurosceptische vleugel binnen de voormalige rechtse coalitie Recht en Rechtvaardigheid. Als minister van Justitie voerde hij daarbinnen een omstreden hervorming van de rechterlijke macht door. Met de schrapping verdwijnt dat partijproject in zijn geheel van het politieke toneel van Polen.

Aan de schrapping ging een financieel geschil vooraf. De Poolse Staatscommissie voor Verkiezingen (PKW) houdt toezicht op de financiën van politieke partijen. Volgens de Poolse Staatscommissie voor Verkiezingen (PKW) verwierp zij op 12 januari in twee afzonderlijke besluiten de jaarverslagen van beide partijen over 2024. Bij Suwerenna Polska ging het om campagnegeld dat het verkiezingscomité onterecht had meegeteld. Solidarna Polska gaf geen antwoord op herhaalde vragen van de PKW over haar financiën. Herhaalde afwijzing van een jaarverslag kan in Polen leiden tot doorhaling van een partij uit het register. Geen van de betrokken instanties heeft de twee besluiten publiek met elkaar verbonden.

Ziobro zelf is al langere tijd niet in Polen. Hij verblijft momenteel in de Verenigde Staten. Een datum voor een eventuele terugkeer naar Polen heeft hij niet genoemd. Met de schrapping van zijn partijen verliest hij ook het politieke vehikel om vanuit het buitenland invloed te blijven uitoefenen op de Poolse rechtse oppositie.

De rechtbank die het register van politieke partijen bijhoudt, controleert jaarlijks of een partij aan haar wettelijke verplichtingen voldoet. Daaronder valt het tijdig indienen van een goedgekeurd financieel jaarverslag. Voldoet een partij daar structureel niet aan, dan kan de rechtbank haar ambtshalve uit het register schrappen. Dat geldt los van de vraag of de partij zelf nog actief leden of kandidaten heeft. Die procedure staat los van de inhoudelijke politiek: de rechter toetst alleen de formele voorwaarden, niet het programma of de standpunten van een partij.

Voor de bredere Poolse rechtse oppositie is het verdwijnen van Solidarna Polska en Suwerenna Polska een opvallend keerpunt. De partijen vormden onder Ziobro de meest uitgesproken eurosceptische stroming binnen de voormalige regeringscoalitie. Ze verzetten zich scherp tegen bemoeienis van de Europese Unie met de Poolse rechtsstaat. Zonder geregistreerde partij kan die stroming niet langer als zelfstandige lijst meedoen aan verkiezingen in Polen. Voormalige leden moeten zich aansluiten bij een andere partij of als onafhankelijke kandidaat verdergaan.