TK meldt 1171 onbehandelde zaken, dinsdag vergadering over begroting 2027

Waarnemend TK-voorzitter rechter Korwin-Piotrowska meldde maandagavond dat er bij het Trybunał Konstytucyjny (TK) 1171 zaken liggen die nog niet zijn afgehandeld. Het TK is het Poolse grondwettelijk hof. Dat zei Anna Korwin-Piotrowska in een video en een verklaring op de website van het hof. Het TK toetst of wetten van de Sejm, het Poolse parlement, overeenstemmen met de grondwet. Korwin-Piotrowska nam de leiding van het hof eind vorige maand feitelijk over. Ze schortte toen de taken van de vaste voorzitter en vicevoorzitter op en vaardigde een bevel uit over hoe het hof voorlopig werkt. Ruim 700 van de 1171 zaken hebben nog geen enkel vervolg gekregen. Korwin-Piotrowska noemde dit de huidige openingsstand van het hof. Ze kondigde aan de zaken voortaan volgens duidelijke en transparante criteria toe te wijzen. Ze wil ze ook sneller afhandelen, beginnend met de begroting.

Dinsdagmiddag om 15.30 uur komt de Algemene Vergadering van TK-rechters al bijeen. Ze stelt dan het begrotingsplan van het hof voor 2027 vast. De Algemene Vergadering is de voltallige bijeenkomst van alle rechters van het hof. Ze besluit onder meer over de begroting en de interne organisatie van het TK. Het hof zetelt in de Poolse hoofdstad Warschau en telt rechters die door de Sejm worden gekozen. Zij werken los van de regering en van de president. De vergadering van dinsdag valt daarmee samen met de eerste stap die Korwin-Piotrowska zelf aankondigde om de achterstand aan te pakken.

Het hof ligt al maanden onder druk door een bredere richtingenstrijd over welke rechters er rechtmatig zitting hebben. Dat conflict escaleerde dit najaar verder. Het leidde eerder al tot een voorstel van premier Donald Tusk om de kwestie zonder grondwetswijziging op te lossen. Volgens Bogucki op de persconferentie van maandag noemen media die crisis ten onrechte een strijd om het hof zelf. Bogucki is hoofd van de presidentiële kanselarij, het Poolse bureau dat het staatshoofd ondersteunt bij zijn dagelijkse taken. Het gaat volgens hem in werkelijkheid om een bredere strijd om de Poolse democratie. Concreet gaat het volgens hem om de vraag of de uitvoerende macht onderworpen blijft aan controle door onafhankelijke organen. Daarmee plaatste hij de achterstand van het hof en de ruzie over de rechters in één en dezelfde, grotere crisis, los van de vraag welk kamp daarin inhoudelijk gelijk heeft.

Voor wie in Polen woont of er een tweede huis, familie of werk heeft, is het TK niet zomaar één instantie tussen vele andere. Het hof beslist uiteindelijk of wetten over bijvoorbeeld pensioenen, huursubsidies of belastingregels overeind blijven. Een grote achterstand van 1171 zaken raakt daardoor niet alleen de politiek in Warschau. Ze raakt ook de uitvoering van regelingen waar inwoners van Polen van afhankelijk zijn. Zolang zaken bij het hof blijven liggen, blijft bovendien lange tijd onduidelijk of de wetten die ze toetsen, van belastingregel tot verblijfsvoorwaarde, uiteindelijk stand houden.

Dinsdag om 15.30 uur moet blijken of de aangekondigde aanpak van de 1171 openstaande zaken meteen terug te zien is in de begroting van het hof voor 2027.